مقدمه
     برای بررسی علم و دانش امام رضا(ع) به عنوان بخشی از فضایل شخصیتی ایشان، نخست باید به تبیین وضعیت علم و دانش در آن عصر پرداخت. بررسی ها نشان می دهد که روزگار امام رضا(ع) عصر شکوفایی مجدد علوم و دانش های گوناگون بوده است؛ به گونه ای که رونق و رشد اندیشه ها در این عصر به خوبی مشهود است و مظاهر علمی و فرهنگی گسترش فراوانی یافته، برگزاری نشست های علمی در عرصه های مختلف، تاسیس کتابخانه های متعدد در بلاد مختلف اسلامی، تحقیقات علمی عالمان اسلامی و حتی تمرکز دانشمندان غیراسلامی را می توان گواه بیان این مطالب دانست.نقل شده است دولت عباسی، حدود سی مدرسه عالی ایجاد نموده است که مشهورترین آن ها، مدرسه نظامیه بوده است؛ همچنین مامون دستور به ایجاد رصدخانه ها و کشیدن نقشه های جهانی نیز نموده است. نهضت ترجمه نیز یکی دیگر از حرکت های علمی قابل توجه در عصر رضوی در جهت ارتقای علمی مسلمین بود که در آن ترجمه کتب از زبان های خارجی به زبان عربی در موضوعاتی چون: طب، ریاضیات، فلسفه، علوم سیاسی، نجوم و...نیز صورت گرفته است به گونه ای که مامون از پادشاه روم در این زمینه خواست تا با ارسال کتاب های قدیمی ذخیره شده در انبارهای آنان اجازه دهند تا آن منابع توسط مسلمین به عربی ترجمه گردند که ابتدا وی نپذیرفته و در نهایت به درخواست مامون پاسخ مثبت داده شد.تردیدی نیست که ترجمه این کتاب ها،کمک قابل توجهی در جهت پیشبرد علمی مسلمین بوده است و منشا علوم بسیاری نیز شده اما در عین حال، چالش ها و انحرافات عقیدتی بسیاری نیز در افکار مسلمین ایجاد نموده که در این میان نقش امام رضا(ع) در جلسات پرسش و پاسخ  و مناظرات با صبغه ای عقلانی و منطقی که در جهت دفاع از دین و گزارهای دینی و نیز در جهت زدودن این انحرافات و شبهه هاست را به حق نمی توان نادیده انگاشت.
     درعصر رضوی، علاوه بر مسائل پیشین، علوم و دانش های مختلفی در شاخه های حدیث،کلام، اصول، پزشکی، شیمی، هندسه، تکنولوژی، معماری و تحقیقات مهندسی، نجوم و...به اوج خود رسید تا جایی که به گواه تاریخ، اندیشمندان و دانشمندان بی شماری در این عصر پدید آمدند.

منبع:علم ودانش امام رضا